Waarom is omslaan gevaarlijk? copy

Als je in het water belandt, telt elke seconde. Blijf kalm en handel volgens een vaste structuur.

1. De 1-10-1 Regel: Wat gebeurt er met je lichaam?

Val je in water kouder dan 20 °C? Dan is niet de onderkoeling direct het grootste gevaar, maar de Cold Shock (koudwaterreflex) in de eerste minuten.

1 minuut – Blijf rustig (Cold Shock):
- Wat er gebeurt: Je krijgt een schrikreflex en gaat ongecontroleerd snakken naar adem (lijkt op hyperventilatie). Je hartslag schiet omhoog en de kou geeft een intense pijnprikkel. Hierdoor kun je onbedoeld water binnenkrijgen.
- Wat te doen: Vecht niet tegen de schok, zwem niet direct weg, maar focus je volledig op het boven water houden van je hoofd totdat je ademhaling na ongeveer een minuut rustiger wordt.
10 minuten – Kom gericht in actie:
- Wat er gebeurt: Je hebt ongeveer 10 minuten de tijd voordat je spieren en zenuwen door de kou verstijven en je grip verliest (hoe kouder het water, hoe korter deze fase; bij 5 °C is dit soms maar 5 minuten).
- Wat te doen: Klim direct op de boot of zwem naar de kant.
1 uur – Voorkom bewusteloosheid:
- Wat er gebeurt: Je raakt zwaar onderkoeld. Bloed trekt weg uit je ledematen om je vitale organen warm te houden; je verliest coördinatie en wordt suf.

Focus op ademhaling: Paniek vergroot het gevaar. Krijg eerst je ademhaling onder controle.
Gebruik je boot als reddingsvlot: Blijf altijd bij de boot als je niet direct naar de kant kunt zwemmen. Klim of hang erop, zodat je romp uit het koude water blijft. Dit scheelt enorm in warmteverlies.
Geef noodsignalen & schakel hulp in: Trek de aandacht van voorbijgangers en zorg dat er hulp komt. Red altijd eerst jezelf en je ploeggenoten; laat de boot achter.
Ga zo snel mogelijk de wal op: Vraag omstanders direct om jassen of dekens om de warmte vast te houden. Beweeg niet onnodig veel als je zwaar onderkoeld bent.

Wanneer je na een omslag in koud water (ca. 10 °C) weer in de boot klimt, is de neiging groot om even 'zelf terug te roeiën'. Doe dit niet.

Afterdrop (na-ijle afkoeling): Door inspanning komt koud bloed uit je armen en benen plotseling in beweging en stroomt het terug naar je hart en hersenen. Dit kan leiden tot acute duizeligheid, verwardheid, hartritmestoornissen of flauwvallen.
Verraderlijke adrenaline: Door de schrik voel je de kou pas na 10 tot 20 minuten, precies wanneer je midden op open water zit.
Krachtsverlies: Koude stijve vingers verliezen hun grip, waardoor je opnieuw kunt omslaan.

Wat te doen in plaats van terugroeien?

Roei NOOIT alleen terug: Ga na een koudeval nooit zonder directe begeleiding (een volgboot) het water op.
Bij twijfel direct van het water: Zie je tekenen van onderkoeling (trillen, stijve handen, haperende spraak, wezenloze blik)? Haal de roeier direct aan de kant en vervoer diegene warm en droog (per auto of te voet) naar de vereniging.
Bel 112 bij alarmtekens: Schakel direct professionele hulp in bij verwardheid, bewustzijnsverlies of als heftige rillingen plotseling stoppen.
Pas op met opwarmen: Zet een onderkoelde roeier nooit direct onder een hete douche (dit veroorzaakt een gevaarlijke bloeddrukval door te snelle vaatverwijding). Warm geleidelijk op met droge kleding, dekens en warme, zoete drank. Let op bij ernstige onderkoeling (na een uur): houd het slachtoffer horizontaal als je hem of haar uit het water haalt om een fatale bloeddrukval te voorkomen.

Het Reddingsvest: Jouw levensverzekering
Bij watertemperaturen onder de 15 °C is een reddingsvest onmisbaar. Het houdt je gezicht boven water tijdens de cold shock en houdt je drijvend als je na 10 minuten je spierkracht verliest of buiten bewustzijn raakt.
- Draagcomfort: Zorg dat het vest de roeihaal (de uitpik) niet belemmert. Er zijn speciale modellen voor roeiers (zoals de Secufit) zonder sluiting aan de voorzijde.
- Altijd OVER je kleding: Trek nooit een jas over je reddingsvest heen; als het vest opblaast onder je kleding, drukt het je borstkas dicht.
- Jaarlijkse keuring: Laat een reddingsvest jaarlijks keuren door een gecertificeerd bedrijf.

Hielstrings verbinden de hak van de roeischoen met het voetenbord en zorgen ervoor dat de hak niet meer dan 7 cm omhoog kan komen.

- Waarom? Als de boot omslaat ondersteboven, moet je je voeten uit de schoenen kunnen trekken. De hielstring fungeert als hefboom, zodat je je hiel kunt loswrikken.
- Regel: Gebruik om deze reden nooit hardloopschoenen (door de dikke, verende zolen kom je vast te zitten), maar kies voor schoenen met een smalle voet (gympen). Controleer de hielstrings voor elke vaart.

De Britse hoogleraar Mike Tipton legt uit wat je moet doen.